Chăm sóc chậu cảnh vào mùa hè nắng nóng

Thời tiết mùa hè rất khắc nghiệt dễ làm cây cảnh nhà bạn mất nước, chết vì nhiệt độ cao. Chăm sóc chậu cảnh vào mùa này cũng phải chú ý nếu tưới thiếu nước thì cây sẽ chết, nếu tưới nhiều quá thì lại gây úng cho cây. Và phải chú ý nhiều yếu tố cần thiết khác để cây có thể phát triển và sinh trưởng tốt nhất. Trong bài viết này, chaucanh.vn sẽ cho bạn biết một số điểm cần lưu ý để chăm sóc cho chậu cảnh nhà mình.

1. Cung cấp nước cho chậu cảnh đầy đủ:
Trời nắng gắt nên chậu cảnh cần rất nhiều nước để phục vụ cho quá trình thoát hơi nước của cây. Nếu chậu cảnh của bạn không đủ nước để thoát hơi nước để làm giảm nhiệt độ bề mặt lá thì cây sẽ chết dưới ánh nắng mặt trời gay gắt. Vì thế bạn nên tưới nước hằng ngày. Như thế chậu cảnh mới có đủ lượng nước để sinh trưởng.
Thời gian tốt nhất để tưới cây là vào sáng sớm và lúc chiều tối. Không nên tưới nước vào buổi trưa nắng, vì sẽ làm nhiệt độ của đất giảm đột ngột khiến chậu cảnh không kịp thích ứng nên dễ chết.
Khi tưới nước cho cây, bạn nên tuân theo quy trình như thế này: tưới bầu cây trước đến khi nào có nước chảy ra từ lỗ thoát nước thì bắt đầu tiến hành tưới cành, lá.

2. Đặt chậu cảnh theo mức độ chịu hạn và nắng nóng của cây:
Mỗi loại cây đều có một khả năng chịu hạn khác nhau. Nên dựa vào khả năng chịu hạn của cây mà đặt chậu cảnh vào một vị trí thích hợp. Ví dụ như với những chậu hoa thường là những cây chịu nắng nóng kém thì bạn nên đặt cây ở chỗ mát hoặc làm giàn che tạo bóng mát cho cây. Với những cây chịu được nắng nóng và khô hạn như cây sứ, cây tùng… thì có thể đặt ở nơi nhiều nắng. Gặp những cây chỉ chịu được nắng nóng thì đặt chậu nơi dại nắng nhưng trên mặt chậu phải phủ một lớp rơm rạ mục hoặc bèo tây.

 

3. Bón phân bổ sung cho chậu cảnh:
Lượng phân bón mà bạn đã chăm bón từ mùa xuân khi đến mùa hè thì một phần đã bị rửa trôi. Vì thế nên bón phân bổ sung cho cây. Để cây đủ dưỡng chất sinh trưởng.
Bạn có thể ngâm phân NPK trong nước lã cho tan đều rồi tưới cho cây. Sau khi tưới nước phân phải tưới qua một lượt nước lã. Để cho nước phân ngấm sâu vào bầu đất. Bạn không nên đào bới gốc cây để bón phân trực tiếp. Vì vào mùa hè bầu đất rất khô cứng nên đào bới như vậy rất dễ làm đứt rễ cây.

 

4. Phòng trừ sâu bệnh cho cây:
Mùa hè là thời điểm sâu bệnh phát triển mạnh. Người chăm sóc phải quan sát để sớm phát hiện ra các loài sâu ăn lá, sâu đục thân để có biện pháp diệt trừ hiệu quả. Nếu phát hiện thấy trứng sâu thì nhanh chóng tìm bắt hết. Chỉ dùng biện pháp dùng thuốc phun khi có quá nhiều sâu. Có một mẹo dân gian để diệt trừ sâu đục thân là dùng thiên địch để diệt trừ sâu bằng cách cho ít mỡ lợn vào trong ổ sâu đục để kiến vào ăn và diệt sâu luôn.

 

Mong rằng với một vài gợi ý trên chậu cảnh nhà bạn sẽ xanh tốt hết cả mùa hè.

 

 

Minh Trang

Nguồn: www.chaucanh.vn

Kỹ thuật trồng khế

Đất trồng khế ngọt nên chọn loại đất tốt, giàu mùn có nguồn nước tưới. Nếu ở vùng đồi thì chọn đất trồng ở chân đồi.

Thời vụ trồng ở miền Bắc, vụ xuân là tốt nhất (tháng 2-3) và có thể là vụ thu (tháng 8-10).
Kích thước hố: 0,6x0,6x0,6m. Nếu đất xấu 1,0x1,0x0,8m. Khoảng cách cây 5x6m hoặc 5x5m. Khế ưa bóng râm nên có thể trồng xen trong vườn xoài, mít, nhãn...

Chăm sóc:

- Chọn đất ẩm, nhiều màu và nhiều bóng râm: Chú ý cắt tỉa sao cho có khung tán rộng, cành phân bố đều trong tán không cho nắng rọi vào thân chính. Khi cây lớn, cành quá dày thì nên tỉa bớt cho tán cây thông thoáng: Bỏ bớt cành già, cành mọc chen chúc, cành sâu bệnh, cành yếu... Thời gian cắt tỉa thích hợp là vào sau vụ thu hoạch quả, trước lúc ra hoa.

- Mỗi năm sau đợt thu quả (cuối năm) bón cho mỗi gốc 20-30kg phân chuồng. Khi còn nhỏ bón cho mỗi cây 400-500g phân NPK (tỷ lệ là 10:12:7 hay 16:16:8). Cây bắt đầu cho quả có thể bón tăng thêm liều lượng 500-800g/cây (15:15:15). Chú ý tăng cường phân kali.

- Với cây lớn cho nhiều quả bón 3-4kg phân NPK hỗn hợp/cây, chia ra 3-4 lần trong năm. Cách nhau 3-4 tháng bón một lần.

Phòng trừ sâu bệnh:

Chưa có loại bệnh nấm, virus nào nguy hiểm đối với khế. Các loại sâu đáng chú ý là ruồi đục quả, sâu non thuộc bộ cánh phấn, đục vào quả và có thể ăn cả hoa và quả non.

Thu hoạch:

Sau khi ra hoa khoảng 100 ngày thì khế chín, tuỳ theo màu sắc quả biết được mức độ chín để thu hoạch cho phù hợp với nhu cầu thị trường. Khế là loại không chín thêm sau khi thu hoạch, do vậy không nên hái xanh. Quả khế dễ giập chỉ nên thu hoạch bằng tay, nếu trên cao thì thu hoạch bằng sào có gắn rọ ở đầu để hái.

Trồng lan ý

Lan ý có tên khoa học là Spathiphylum ưallisii, còn có nhiều tên gọi khác như: Lục cự nhân, mạch môn, thuận buồm xuôi gió, bạch hạc v.v… Đây là cây thân thảo, thuộc họ ráy, có nguồn gốc từ các nước vùng Trung Mỹ, được nhập nội vào nước ta khoảng giữa thế kỷ 20, và đang được trồng rộng rãi làm cây cảnh. Cây cao 40-60 cm, lá nhọn hình ô-van, xanh quanh năm, cụm hoa có 1 mo màu trắng, dày, cánh thẳng đứng, độ bền tới vài tháng. Lan ý có khả năng hấp thu và lọc được rất nhiều độc tố do các máy móc, thiết bị điện tử thải ra như aceton, bezen, formidehyd, trichloroethylen… có hại cho sức khỏe con người.

Loại cây này nhân giống bằng cách tách cây con từ cây mẹ trồng trực tiếp trên đất hoặc trong chậu bằng đất thịt nhẹ, đất thịt pha sét, đất giàu chất mùn, tơi xốp thoát nước tốt; bón nhiều phân chuồng, phân hữu cơ đã được ủ hoai mục.

Ngoài ra lan ý cũng có thể trồng theo phương pháp thủy canh trong các bình thủy tinh vừa tiện lợi, vừa lạ mắt. Cây ưa bóng râm hoặc nơi không bị ánh nắng chiếu trực tiếp. Cần tưới nhiều nước để cây sinh trưởng tốt, đẻ nhiều nhánh to, mập nhưng không được để bị úng dễ gây thối gốc, chết cây.

Mùa đông nên giảm tưới nước cho tới khi cây bắt đầu ra chồi mới. Để cây ra nhiều hoa, hoa to và đẹp, thường xuyên tỉa bớt lá già, lá úa, các thân, gốc già cho thông thoáng, 2-3 tháng bón thúc thêm phân 1 lần bằng NPK pha loãng hoặc các loại phân hữu cơ hoai mục, vi sinh.

Chọn giống tốt, trồng đúng kỹ thuật, chăm sóc tốt cây bắt đầu ra hoa và cho thu hoạch (cất bán) sau 3-4 tháng trồng. Nếu trồng nhiều nên chia làm nhiều luống, trồng cách nhau 10 ngày nhằm đảm bảo cho cây ra hoa liên tục và gối nhau thuận tiện cho tiêu thụ.

Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây kim phát tài

Cây Kim phát tài hay còn gọi là cây kim tiền. Loại cây này hiện nay rất được ưa chuộng trồng trong các văn phòng làm việc hoặc nhà ở

Ý nghĩa của cây Kim phát tài là: Tứ quí phát tài

Cây kim phát tài là cây cảnh thuộc họ thiên nam tinh, lâu năm, thường xanh. Cây có thân to khỏe nằm dưới mặt đất, mầnm nảy nhiều và hình thành nhiều thân nhỏ. Cây chịu bóng tốt, lại có giá trị thưởng lãm cao nên thường để trong nhà để trang trí.

Cách chăm sóc:
1. Vị trí: Trong nhà, gần cửa sổ hoặc khu vực ánh nắng mặt trời, ánh đèn chiếu vào
2. Đất trồng: Đất cát màu mỡ, xốp, thoáng khí, giữ nước, thích đất có tính axits, kỵ đất có tính bazo
3. Nhiệt độ: Thích hợp sinh trưởng ở nhiệt độ ôn hòa từ 15-30oC
4. Tưới nước: xuân và thu có thể 2-3 ngày/lần, mùa hè tưới mỗi ngày một lần

Trồng, chăm sóc hoa giấy

Hoa giấy hay là bông giấy  được trồng hầu như phổ biến tại Việt Nam và ở một số nước Đông Nam Á như Campuchia, Singapore, Thái Lan, Trung Quốc…do đặc tính cây hoa giấy dễ trồng, chịu đựng tốt nơi khô hạn, và đặt biệt có nhiều loài với nhiều loài màu hoa khác nhau tạo nên sự phong phú đa dạng. Nếu người trồng am hiểu về cách xử lý cho cây hoa giấy ra hoa thường xuyên sẽ tạo ấn tượng sâu sắc cho người tham quan.

Ví dụ : Khi đến đất nước Singapore điều trước tiên làm ngạc nhiên du khách bởi các dãy hoa giấy hồng tím ở cửa ra vào cổng sân bay Changi.

Hoa giấy trồng ở sân bay Changi- Singapore

Hoặc khi có dịp qua đất nước Thái Lan đi du lịch về biên giới Thái lan- Miến Điện sẽ được chiêm ngưỡng hàng chục hàng trăm cây số dài  trồng toàn hoa giấy đủ màu ở các dãy phân cách.

Hoa giấy được trồng trên dãy phân cách đường cao tốc tại Thái Lan

Hoa giấy bao gồm nhiều màu hoa khác nhau, tùy vào điều kiện khí hậu mà có  màu hoa đặc trưng .Ví dụ tại miền có khí hậu lạnh như Đà lạt, miền Bắc thì cây hoa giấy màu tím như Vạn huê lầu, màu đỏ thắm, màu vàng, tím nhạt…

Còn ở miền Nam hay tại TPHCM thường cây hoa giấy dễ cho màu trắng, màu hồng, màu đỏ sậm…

Như vậy màu hoa hoa giấy tùy vào vùng miền và theo kỹ thuật xử lý ra hoa theo ý muốn người trồng.

Để hoa giấy ra hoa thường xuyên có mấy nguyên tắc chung như sau :

- Sau mỗi đợt cây hoa giấy cho ra bông nên cho cắt tỉa thu gọn tàn đồng thời bón bổ sung phân hữu cơ đã hoai mục như : Phân bò , phân trùn quế, phân dơi, bánh dầu, phân Dynamic…tùy vào nguồn phân mà người trồng có thể tìm dễ dàng. Khi cây ra tán lá mới bón thêm đợt phân vô cơ như : NPK, DAP, Lân…hay phun phân bón lá cung cấp thêm dinh dưỡng cho cây hoa giấy ra thêm nhiều tán lá mới ( Giai đoạn sinh trưởng)

- Khi cây sinh trưởng đâm chồi ra lá đạt thời gian từ 2-3 tháng  là cây đủ sức cho một đợt ra hoa mới, bắt đầu cho bón phân  NPK có hàm lượng Kali hay Photpho cao như NPK 10-30-30, 9-15-25, 10-30-10,.10-10-30, KNO₃… chia làm 2 đợt và tưới nước đầy đủ cho cây hấp thu phân tốt nhất, thời gian bón từ 10-15 ngày ( giai đoạn xử lý)

- Bắt đầu thời gian hạn chế dần nước tưới đi đến cắt không tưới cây hoàn toàn giúp cây chuyển sang giai đoạn phân hóa mầm hoa ( giai đoạn sinh thực ) .Đây là giai đoạn quan trọng quyết định cây hoa giấy ra hoa có nhiều và đồng đều hay không. Nếu hoa giấy trồng thành mảng hay đám nhỏ trực tiếp dưới đất thì có thể không tưới nước trong thời gian 3-5 ngày do đất có ẩm độ.Còn cây trong chậu cần phải theo dõi hàng ngày nếu quá khô phải tưới sơ qua duy trì ẩm độ cho cây và không làm cây quá héo có thể làm cây  chết.Thời gian cắt nước từ 5-7 ngày sau đó tưới lại nhưng lượng nước vừa đủ không quá nhiều.

- Quan sát khi thấy cây hoa giấy bắt đầu có lá mới chụm nhỏ lại lá non mới mọc có màu hơi sậm, thân cây xuất hiện chồi nhỏ là cây đã chuyển sang giai đoạn ra nụ ra hoa, để giúp cây ra hoa với màu sắt tươi tắn, lâu tàn thì phun bổ sung Vitamin B1 và phân dưỡng hoa định kỳ 1 lần 1 tuần, Vẩn duy trì tưới nước vừa đủ không để cây thiếu nước sẽ gây rụng chồi hoa, nên tưới cây vào buổi sáng sớm  ( giai đoạn dưỡng hoa)

Hoa giấy màu vạn huê lầu

Lưu ý : Thời gian xử lý cây hoa giấy ra hoa  là 2,5 – 3 tháng, Nếu cây trồng chậu thì cần kết hợp cắt nước tưới và lặt bỏ hết lá trên cây thì cây sẽ có hoa quanh năm.Chú ý chế độ ánh sáng cung cấp cho cây, cần để cây hoa giấy nơi đầy đủ ánh sáng mặt trời cây sẽ ra hoa thường xuyên, nên bón phân bổ sung cho cây trong chậu vì cây dễ suy yếu dần, ít cành nhánh và hay bị sâu bệnh tấn công .

Riêng cây được trồng nơi có bóng mát bóng râm thì thời gian xử lý ra hoa có thể sớm hơn 1 tháng và cây ra hoa không đều.

Vậy để xử lý cây hoa giấy ra hoa đúng vào dịp Tết cần quan tâm vào thời gian bắt đầu xử lý theo giai đoạn như trình bày ở trên.

Ví dụ : Vào tháng  09 ÂL nên bắt đầu xử lý ra hoa cây hoa giấy thì sẽ kịp nở hoa vào dịp Tết Nguyên Đán.

Theo Ngọc Hân

Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây hoa sứ

Cây sứ sa mạc hay còn gọi là sứ Thái có tên khoa học là Adenium Obesum Balt, thuộc họ Apocynaceae (họ trúc đào), có nguồn gốc ở các nước sa mạc Phi châu.Cây sứ trồng bằng hạt có thể ra hoa sau 8 tháng đến 1 năm. Hoa sứ thường có dạng hình phễu nhỏ, xoè 5 cánh to như loa kèn bên ngoài. Tuy nhiên khi đột biến có thể nở ra đến 6-7 cánh rất lạ, đẹp...

1. Chọn đất trồng:

Cây sứ không kén đất. Các loại đất như đất cát, thịt, thịt nhẹ đều trồng được sứ với điều kiện là đất phải tơi xốp và thoát nước. Có thể trộn hỗn hợp đất trồng sứ như sau: 40 - 50% đất phù sa, cát pha hoặc thịt nhẹ, 50 - 60% chất hữu cơ như xơ dừa mục, vỏ đậu phộng mục, vỏ trấu mục. Nếu đất chua có thể bổ sung thêm vôi, phân lân. Tất cả trộn đều và có xử lý một số thuốc trừ nấm để sát khuẩn, ủ thành đống để sử dụng dần.

2. Cách trồng:

Có 2 cách trồng sứ là gieo hạt và giâm cành. Nhưng hiện nay đa số người chơi sứ đều dùng phương pháp giâm cành. Sứ trồng trong chậu là khá phổ biến vì vừa đẹp vừa dễ chăm sóc nên ít người trồng thẳng xuống đất vườn.

Chậu trồng sứ cần đục lỗ ở đáy để thoát nước, có thể độn một ít đá, gạch nhỏ dưới đáy chậu, tránh làm đất trồng bịt kín lỗ, hoặc rễ sứ chìa ra ngoài lỗ thoát nước, lâu ngày lớn lên làm bít hết lỗ thoát nước. Dùng đất trồng hoa kiểng Compomix Đầu Trâu đổ đầy đến khoảng 2/3 chậu sau đó đặt cây sứ vào, sửa ở giữa chậu, bộ rễ xoè ra cân đối. Tiếp tục thêm đất sao cho đất chỉ ngập một phần rễ và gần ngang bằng miệng chậu. Bộ củ rễ to nếu có phải nằm lên trên miệng chậu, đất trồng phải thấp hơn miệng chậu, để khi tưới nước không tràn ra ngoài.
Cây sứ trồng lâu ngày, bộ rễ phình to, phải chuyển sang chậu mới to hơn, đồng thời nâng bộ rễ cho cao lên khỏi miệng chậu, dáng cây mới đẹp.
Sang chậu mới phải đặt cây cho ngay ngắn, nâng bộ rễ lên đồng thời uốn sửa cây theo ý muốn của người chơi sứ, bỏ đất vào khoảng ngang bằng miệng chậu, tưới đủ ẩm.

3. Cách sửa bộ rễ và tạo hình:

Cây trồng được 1 - 2 năm thì có bộ rễ khá to, người trồng phải uốn sửa cho đẹp. Bộ rễ cây sứ rất dễ sửa, nhất là cây sứ trồng từ hạt lại càng đẹp vì giữa thân và bộ rễ không có eo như sứ giâm cành hoặc chiết cành. Cây sứ trồng bằng hạt có thân và củ dính liền với nhau như thân người đứng, người nằm, người quỳ gối. Hàng năm vào mùa nắng, ít mưa có thể nâng toàn bộ bộ rễ lên khỏi miệng chậu để tỉa cho thế cây đẹp hơn. Sắp xếp bộ rễ để xoè ra hợp lý, tỉa bỏ bớt các rễ con không cần thiết, mỗi vết cắt đều phải được bôi vôi. Tuỳ theo dáng bộ rễ có thể sửa theo ý muốn của người chơi sứ. Khi uốn sửa bộ rễ thì không nên tưới nước, khi vết cắt hình thành mô sẹo mới được tưới nước. Cũng có thể nhổ hết cây sứ lên, rũ sạch đất, để nơi râm mát cho mềm bộ rễ, rồi mới uốn sửa và cắt tỉa theo hình các con thú, hình người... Để cho sứ lành sẹo mới trồng trở lại, chăm sóc nơi râm mát đến khi cây ra rễ đâm chồi nhánh mới đem ra nắng và tưới nước bình thường trở lại.

Muốn cây hoa sứ có dáng thế đẹp thì cần phải uốn sửa cẩn thận. Cây sứ lâu năm to cao, cành nhánh nhiều uốn thành nhiều tầng như kiểng cổ, kiểng thế. Cần tỉa bớt những cành nhỏ dư thừa, giữ các cành đúng thế, rồi uốn theo ý muốn.

4. Bón phân:

Các loại phân hữu cơ bón thích hợp cho sứ như phân trâu, bò, heo hoai mục, bánh dầu, dùng để bón lúc trồng hoặc khi thay chậu, sửa rễ. Phân vô cơ như đạm, lân, kali, NPK, phân bón lá dùng cho bón thúc định kỳ trong năm. Tùy theo tuổi cây có thể bón phân cho sứ theo loại phân và liều lượng sau:

+ Cây sứ sau khi ra ngôi (mới trồng từ cành giâm) - dưới 6 tháng tuổi: Hòa loãng 10-15gr phân NPK 20-20-15 + TE hoặc NPK 16-12-8 + TE trong 10-15 lít nước tưới đủ ẩm, cách nhau khỏang 15-20 ngày/lần. Kết hợp dùng phân bón lá Đầu Trâu 005 phun định kỳ 7-10 ngày lần nhằm kích thích ra chồi, lá, rễ.

+ Cây sứ từ 6 tháng - 1 năm: Bón thúc định kỳ 20-30 gr phân NPK 20-20-15 + TE hoặc NPK 16-12-8 + TE/chậu, cách nhau 20-30 ngày/lần. Kết hợp dùng phân bón lá Đầu Trâu 005 phun định kỳ 7-10 ngày/lần, kích thích ra chồi, lá, rễ. Có thể sử dụng Đầu Trâu 007 phun khi muốn cho sứ ra hoa.

+ Cây sứ trên một tuổi, có hoa ổn định: Bón thúc định kỳ 20-30 gr phân NPK 20-20-15 + TE hoặc NPK 16-12-8 + TE/chậu, cách nhau 20-30 ngày/lần. Kết hợp dùng phân bón lá Đầu Trâu 005, phun định kỳ 7-10 ngày lần, kích thích ra chồi, lá, rễ. Đầu Trâu 007 kích thích ra hoa và Đầu Trâu 009 có tác dụng dưỡng hoa lâu tàn.

5.Tưới nước:

Sứ là cây chịu nắng, điều này rất phù hợp với thời tiết miền Nam, tuy nhiên cũng rất sợ úng nước, cho nên chỉ khi nào nắng khô đất mới tưới. Cây sứ vừa mới trồng, mới sang chậu hoặc cắt cành để giâm không nên tưới nhiều nước. Tưới nước cho sứ phải dùng vòi phun nhuyễn, bình phun hoặc hệ thống bơm phun.

6. Điều khiển ra hoa:

Muốn cây sứ có nhiều hoa thì không để cành sứ quá dài, cành phải được cắt sau mỗi đợt hoa tàn, cắt nhiều lần, mỗi lần chỉ cắt cao thêm một đoạn ngắn, nhiều đoạn ngắn sinh thêm ra nhiều nhánh, nhiều nhánh sẽ có nhiều hoa. Muốn sứ ra hoa vào dịp tết cần căn cứ: Nếu lượng mưa đều trong năm, khí hậu ôn hòa thì cắt cành sứ vào dịp rằm tháng 7 âm lịch. Nếu trong năm nắng nhiều, mưa ít, hạn hán kéo dài thì cắt cành sứ muộn hơn vào khoảng đầu tháng 8. Kết hợp phun định kỳ các loại phân bón lá có hàm lượng lân và kali cao như Đầu Trâu 007, Đầu Trâu 009, Đầu Trâu 701, Đầu Trâu 901. Khi thấy lá sứ chuyển từ màu xanh sang màu vàng rồi rụng, ở đầu đọt ngưng phát triển lá non có những mụn lốm đốm là thời kỳ cây đang hình thành nụ.

Hoa Như Nguyệt sưu tầm

Lan Hồ điệp – cách trồng và chăm sóc

Lan Hồ điệp có tên khoa học là Phalaenopsis amabilis là loài lan có hoa lớn, đẹp, bền. Giống Phalaenopsis gồm 21 loài lan phát sinh, ưa nóng có ở bán đảo Mã Lai, Indônêxia, Philipin, các tỉnh phía Đông Ấn độ và Châu Úc.
Lan Hồ điệp được khám phá vào năm 1750, đầu tiên được ông Rumphius xác định dưới tên là Angraecum album. Đến năm 1753, Linné đổi lại là Epidendrum amabile và 1825, Blume, một nhà thực vật Hà Lan định danh một lần nữa là Phalaenopsis amabilis Bl., và tên đó được dùng cho đến ngày nay.
Đây là giống gồm các loài có hoa lớn đẹp, cuống ngắn gom lại thành những chùm lỏng lẻo : đơn hay phân nhánh. Lá dài và cánh hoa phẳng, trải rộng, thường thì lá đài giống và gần bằng cánh hoa. Môi liên tục, có góc trục kéo dài, vì mang một điểm nhú nhỏ ở gốc, phiến bên trải rộng hay hướng lên một ít, phiến giữa trải ra nguyên vẹn hay có 2 phiến dài, hẹp và có dĩa, những bộ phận phụ có dạng thay đổi : trụ bán nguyệt dày ở bên trên, thẳng hay hơi cong.
Và vô số loài lan Hồ điệp lại đã được lai tạo. Người Tây phương cho rằng Hồ điệp là loài lan thông dụng và dễ trồng nhất cho những người mới bắt đầu chơi lan vì chúng tăng trưởng gọn chắc, dễ ra hoa, mùa hoa kéo dài, nhiều màu sắc, chịu đựng cao với ánh sáng yếu .Với vẻ đẹp khó tin, chúng là phần thưởng cho những người trồng lan kinh nghiệm. Người Việt Nam thì ngược lại, dù là nhà vườn có nhiều năm kinh nghiệm đều quan niệm rằng đây là giống khó trồng nhất trong họ lan. Quê hương của lan Hồ điệp là các nước của vùng Đông Nam á, rừng Việt Nam không có loài Phalaenopsis amabilis, chỉ có 5 loài tương tự được biết là Phaenopsis mannii, Phalaeopsis gibbosa, Phalaenopsis lobbi, Phalaenopsis fuscata và Phalaenopsis cornu-cervi. Tuy nhiên không thấy chúng được trồng phổ biến. Càn cứ vào dữ kiện trên có thể kết luận rằng, điều kiện khí hậu Việt Nam rất thuận lợi cho sự sinh trường và phát triển của lan Hồ điệp. Do đó tìm những nguyên nhân để giải thích sự thất bại của việc trồng lan Hồ điệp ở Việt Nam là điều phải suy nghĩ thận trọng. Vì đây là sơ cơ cho việc trồng thành công loài lan Hồ điệp trong tương lai.
Theo chúng tôi ở những nước phương Tây, tất cả các loài lan đều được trồng trong nhà kính, các yếu tố về khí hậu là lý tưởng, điều kiện vệ sinh được thực hiện một cách nghiêm túc, dinh dưỡng gồm những chất vô cơ không chứa những mầm gây bệnh. Trong khi ở Việt Nam, qui trình trồng các loại lan chưa được phổ cập, kiến thức hiểu biết về sinh học chưa sâu, cộng với điều kiện nóng ẩm của xứ nhiệt đới là môi trường phát triển thích hợp của vô số mầm bệnh của nấm và virut, những cơn mưa nặng hạt rơi thẳng xuống lá và đọt non. Phân hữu cơ cũng là ổ bệnh với các bào tử nấm hại đồng thời lại thiếu thốn các loại thuốc trừ rêu.
Chúng tôi hy vọng rằng, sau khi tìm hiểu và thử nghiệm; bạn sẽ đồng ý với chúng tôi về ý niệm của người phương Tây : ” Hồ điệp là loại lan dễ trồng nhất và nếu dinh dưỡng đúng mức khi trưởng thành dường như cây sẽ ra hoa quanh năm” .
7.4.1 Nhiệt độ và ẩm độ : Hồ điệp là một loại lan của vùng nhiệt đới mà sự tăng trưởng của chúng chịu ảnh hưởng của 2 mùa nắng mưa rõ rệt. Tuy nhiên Hồ điệp chỉ xuất hiện ở các vùng rừng ẩm hoặc ven suối. Không có sự biến động đáng kể
về ẩm độ giữa mùa mưa và mùa khô nơi Hồ điệp sinh sống, vì thế cây lan Hồ điệp không có mùa nghỉ, mặc dù do sự bất lợi về thời tiết trong mùa khô. Cây Hồ điệp có tăng trường chậm hơn chút ít so với mùa mưa trong điều kiện tự nhiên. Nhiệt độ lý tưởng tối thiểu từ 22ºC – 25ºC vào ban ngày và 18ºC vào ban đêm. Tuy nhiên Hồ điệp là loài lan chịu nóng hơn đa số một số loài khác, do đó nó cũng có thể tăng trưởng khá tốt ở bất cứ nơi nào có nhiệt độ cao hơn tối đa 35ºC vào ban ngày và 25ºC vào ban đêm. Điều lưu ý là nhiệt độ tối thiểu của ngày và đêm là giới hạn quan trọng của lan Hồ điệp. Theo nghiên cứu của De Vries (1953), cây Phalaellopsis schilleriana Ở Indonésia chỉ trổ hoa khi nhiệt độ ban đêm xuống dưới 21ºC. Theo kết quả báo cáo của bà Trần Thanh Vân ( 1974), 2 loài Phalaenopsis alllabỉlis và P. sehilleriana dưới một năm tuổi trổ hoa trong khí hậu dài với điều kiện nhiệt độ 20ºC vào ban ngày và 17ºC vào ban đêm.
Ẩm độ tối thiểu cần thiết là 60ºC với điều kiện ẩm độ này đất nước ta đủ thỏa mãn với những yêu cầu tốt nhất vì đây là ẩm độ của những ngày thấp nhất trong mùa khô.
Ánh sáng:
Đây là loài lan có biên độ biến thiên khá rộng về ánh sáng, khoảng 5.000-15.000 1m/m2, ánh sáng hữu hiệu cho loài này ở 30%. Vì thế với giàn che có độ che sáng 70% là thích hợp. Đây là loài lan duy nhất, chịu được ánh sáng yếu nhưng thực tế nhu cầu về ánh sáng của chúng cao hơn nhiều vì thế không nên đặt lan Hồ điệp vào chỗ quá râm mát. Ánh sáng rất cần thiết cho sự sinh trưởng và trổ hoa.
Hồ điệp với bộ lá màu xanh đậm chưa phải là một cây lý tưởng cho việc ra hoa, hơn nữa cây trồng trong điều kiện này có khả năng kháng bệnh kém. Cây lan dược đặt nơi có ánh sáng khuếch tán vừa phải với bộ lá màu xanh có ánh
nhẹ màu vàng là tốt nhất.
Ở Việt Nam, nếu cây lan Hồ điệp được trồng với 12 giờ chiếu sáng trong ngày, trong đó khoảng 1 – 2 giờ cây nhận được ánh sáng trực tiếp, cây sẽ phát triển tốt.Ít trường hợp cây Hồ điệp bị chết vì nấng, trừ trường hợp bạn dể cây lan phơi nấng trực tiếp suốt quang kỳ 12 giờ chiếu sáng, cây sẽ bị những vết bỏng do cháy lá và đây là cửa ngõ cho sự xâm nhập của nấm bệnh và virus. Tốt nhất là tạo cho Hồ điệp một ánh sáng gần như khuếch tán. Các loại tôn nhựa hoặc vải lưới ni- lông thưa 1mm được dùng với mục đích này quang kỳ 10-12 giờ chiếu sáng.
Nếu chỉ trồng với mục đích tiêu khiển có thể treo chúng ở mái hiên hoặc ban-công nhà với điều kiện ánh sáng hoàn toàn khuếch tán hoặc ánh sáng trực tiếp lên cây khoảng 2 giờ trong ngày cũng đạt được mục đích mong muốn.
Tưới nước:
Hồ điệp là loài đơn thân, không có giả hành nên không dự trữ nước, hơn nữa diện tích bốc hơi của bản lá khá lớn và chúng không có mùa nghỉ vì thế phải cung cấp cho không một lượng nước đầy đủ và thường xuyên trong suốt năm. Trong mùa mưa mỗi ngày phải tưới cho chúng 2 lần, trừ những ngày có mưa, một lần vào 9 giờ sáng, một lần vào 3 giờ chiều. Tưới như vậy sẽ đảm bảo cây khô ráo khi trời tối vì đọng nước ở nách lá suốt đêm có thể gây ra sự thối rữa. Vào mùa nắng nên tưới cho chúng 1 ngày 3 lần.
Điều kiện thoát nước là tối quan trọng. Hồ điệp không thể chịu được một độ ẩm lắng đọng nhất là ban đêm, vì rất đễ tạo điều kiện cho bệnh thối rữa phát triển. Tốt nhất cứ ba ngày ta nên pha Dithane M45, Maneb, Captan vào trong nước tưới với nồng độ 1/400 để ngừa chứng bệnh nói trên. ồ Nên nhớ, Hồ điệp là loài lan với giá thể và nước tưới có ph khác thấp (PH=5,2) vì thế phải dùng axít phôtphoric để giảm ph của nước.
Ở nước ta, vào mùa mưa Hồ điệp tăng trưởng mạnh hơn, nhưng những giọt mưa nặng hạt cũng không kém phần nguy hiểm vì thế đa số các loại Hồ điệp bị chết do những cơn mưa đầu mùa. Đây cũng là một hình thức tưới của thiên nhiên mà ta không kiểm soát được. Do đó để ngừa tình trạng trên, mái giàn che Hồ điệp nên dùng những tấm tôn nhựa xanh, như vậy sẽ loại trừ những trận mưa không cần thiết và tạo được những tia sáng khuếch tán rất lý tưởng.
Vào mùa khô, ta vẫn duy trì mức độ tưới đều đặn như trong mùa mưa, vì lúc này ẩm độ trong không khí giảm xuống rõ rệt. Do đó, sự tăng số lần tưới nhằm mục đích tạo cho cây tăng trưởng liên tục. Nếu cây có trạng thái thiếu nước, ủ rũ bạn nên chuyển cây sang vị trí khác hoặc tăng số lần tưới lên. Một lần tưới bổ sung vào giữa trưa trong mùa khô rất thích hợp cho sự phát triển của Hồ điệp.
Bón phân:
Hồ điệp cần được bón phân trong suốt năm. Phân phải được bón định kỳ và đều đặn, cứ 2 tuần 1 lần. Nếu có phân Stewart màu xanh 6-30-30 được bón vào lần thứ tự và ta tiếp tục chu kỳ suốt cả năm. Hàm lượng được dùng cho mỗi lần là 1 muỗng cà-phê cho 4 lít nước. Một số nhà trồng lan lại khuyên nên bón phân với chu kỳ ngắn hơn (I tuần/1 lần) và hàm lượng giảm đi một nửa. Theo chúng tôi, tưới loãng trong nhiều lần sự hấp thụ của rễ tốt hơn vì bản thân cây Hồ điệp không dự trữ được chất dinh dưỡng.
Ngoài việc dùng phân vô cơ, ta có thể sử dụng thêm các loại phân hữu cơ hỗn hợp với nồng độ loãng có pha thêm thuốc ngừa nấm, tưới xen kẽ với loại phân vô cơ trên (hay phân vô cơ tự pha lấy như đã trình bày ở phần 9).
Trong quá trinh sinh trưởng, nếu bạn nhận thấy bộ rễ của lan chưa hoàn thiện, bạn có thể dùng một số kích thích tố để gây sự mọc rễ như 2, 4D; ANA; nhưng tốt nhất là dùng ANA vì ít độc cho cây có thể 2 đến 3 lần trong năm với nồng độ 1 phần triệu (ppm).
Sự thông gió:
So với các loài lan khác, sự thông gió Ở lan Hồ điệp là tối cần thiết. Đây cũng là một yếu tố có liên hệ đến các bệnh thối rữa thường gặp ở loài lan này. Sự thông gió càng lớn cây càng ít bệnh vì nó giúp cây mau khô sau khi tưới. Tuy nhiên, một sự thông gió quá mạnh dễ làm cho cây mất nước và chuồn lá. Gió với tốc độ 10-15km/giờ tương đương với cấp số 3 và 4 của Beaufort là tốt nhất. Do đó tùy nơi trồng với tốc độ gió như thế nào ta phải cấu tạo giá thể cho hợp lý. Thường cách trồng Hồ điệp tương tự như một số giống của loài đơn thân như Vanda, Rl’ynchostylis, Aerides vì thế nếu gió với cấp 6 trở lên, giá thể phải bít kín để thỏa mãn số lượng nước bốc hơi quá lớn, còn ngược lại, phải thật thoáng vì nếu không giá thể là ổ xuất phát các mầm bệnh nguy hiểm.
Chậu, giá thể, cách trồng:
Một cách trồng chung nhất cho các loại đơn thân là chậu thật thoáng, càng thoáng càng tốt, có thể đến mức cực đoan chỉ dùng chậu như giá thể duy nhất, tuy nhiên chỉ áp dụng cho nơi nào điều kiện ẩm độ ổn định, sự thông gió không đổi và nhất là, tiểu khí hậu thật điều hòa. Do đó chậu phải thật sạch, không có dấu vết của bất kỳ một loài rêu nào bám trên thành chậu. Thường các nhà trồng lan dùng than, gạch, dớn làm giá thể cho Hồ điệp. Theo chúng tôi, chỉ vài cục than hoặc vài miếng ngói cong là đủ. Với cách trồng này, khi cây đã thích nghi sẽ phát triển rất mạnh trong tương lai và trong chậu hình như không có một cái rễ nào bị thối. Trong thời gian cứ 2 năm một lần ta nên thay chậu cho Hồ điệp, nếu chúng quá mau lớn có thể rút ngắn thời gian này. Biểu hiển của sự thay chậu là kích thước mát cân đối giữa cây và chậu, chậu bị bể, giá thể bị hư hao. Có thể thay chậu một cách dợn giản bằng cách đập bỏ những phần chậu cũ có rễ bám hoặc để nguyên chậu cũ vào chậu mới lớn hơn. Nếu muốn tiết kiệm chậu, ta có thể nhúng vào dung dịch hỗn hợp nước với một loại thuốc ngừa rêu.
Ví dụ Con san 20 (vài giọt trong 1 lít). chỉ trong vòng 3 phút rễ sẽ tróc ra, ta sẽ nhặt cây và trồng vào một chậu mới. Điều cần nhớ khi cây được trồng lại phải được buột thật chặt và tưới ngay bằng dung dịch BL+ANA. Sau đó để cây vào chỗ râm mát, khi cây ra rễ đặt cây vào vị trí bình thường và lúc bấy giờ mới đặt giá thể vào chậu. Bạn đừng lo lắng, việc thay chậu HỒ điệp ít khi gây ra “xốc” như Cattleya.
Cách nhân giống lan Hồ điệp:
Ngoài phương pháp gieo hạt và cấy mô không được đề cập ở. Đây đối với loài lan Hồ điệp có 3 cách nhân giống : phương pháp cơ học, phương pháp kích thích tố, và phương pháp tạo cây con trên trục phát hoa cũ.
+Phương pháp cơ học:Đ
ây là phương pháp dễ dàng nhất. Khi cây đạt một kích thước mong muốn, ta sẽ cất ngọn với một ít rễ đem trồng vào chậu mới, phần gốc còn lại sau một thời gian sẽ mọc lên vài ba chồi nữa. Nên nhớ là cây phải được cắt bằng kéo cất cành đã được khử trùng và sau đó phải trét vadơlin có trộn Zineb, sơn, hoặc vôi vào vết cắt để tránh sự nhiễm trùng và cuối cùng ta làm những động tác tiếp tục như cây thay chậu.
Một phương pháp khác được đề cập đến, tuy đơn giản nhưng có hiệu quả hơn. Dây đồng là dụng cụ duy nhất dùng cho công tác này, được buộc vào thân cây và xiết chặt, vì thế mạch dẫn nhựa bị ức chế là nguyên nhân tạo sự kích thích cây mọc chồi mới. Khi chồi nhú ra khỏi thân, ta gỡ dây đồng ra, cây con sẽ lớn dần. Tốt nhất là đợi cây con phát triển thành thục và mọc rễ ta sẽ cắt cây con lìa khỏi thân cây mẹ. Tuyệt đối đừng bao giờ cắt ngọn cây mẹ để phần gốc còn lại nuôi dưỡng cây con, vì nó sẽ mắc phải những khuyết điểm như phương pháp trên.
Với phương pháp này ta sẽ có cây con mới nhưng sức khỏe cây mẹ vẫn bình thường, cây không bị ” xốc” bảo đảm sự ra hoa trong mùa kế tiếp.
+ Phương pháp kích thích tố:
Một vài loại kích thích tố được dùng có hiệu quả rõ rệt và nhanh chóng đối với sự mọc chồi của các loài lan Hồ điệp. Với dung dịch kích thích tố pha sẵn phun sương vào lá và rễ , chỉ 1 tháng sau có dấu hiệu của sự mọc chồi. CÓ thể phun 2 lần cách nhau 5 ngày sẽ có kết quả chắc chắn. thất được dùng là Cytokinin, với nồng độ 5 phần triệu (ppm). Ở Phương pháp tạo cây con trên phát hoa cũ (Phương pháp Griesbacil).
Sau khi cây Hồ điệp trổ hoa xong, cắt bỏ phần ngọn của phát hoa chỉ chừa lại 3-4 mắt phía gốc rồi bôi Ianohn có trộn 50mg/ml acid Cinnamic + 5mg/ml 6- Benzyì amino-purine. Sau 4-8 tuần lễ, cây con sẽ mọc ở vị trí mỗi mắt và rễ sẽ tạo lập khi cây con lớn dần. Lúc này có thể cắt bỏ phát hoa và đem cây con trồng trong chậu.
Sâu bệnh và các vần đề khác:
Phải lưu ý những biểu hiện của bệnh thối rữa xuất hiện trên cấy, vì bệnh này phát triển rất nhanh chóng, có thể giết chết cây chớp nhoáng trong vài ngày. Nếu chỉ thấy trên lá xuất hiện những chỗ đậm màu ta phải phun thuốc ngay. Nếu lá và rễ đã bị thối, ta phải dùng kéo hoặc dao đã khử trùng cất xa chỗ bị bệnh, nếu cần ta có thể cắt bỏ cả nguyên lá hoặc rễ. Vết cắt phải được khử trùng bằng Vadơhn trộn Zineb và nên nhớ không dùng kéo này một lần nữa để cất một cây lan nào khác, nếu nó chưa được khử trùng trở lại. Cuối cùng ta phải cách ly cây bệnh vì chúng lan truyền rất nhanh chóng. Khi cây đã có trục phát hoa không nên thay đổi vị trí, vì như thế dễ làm nụ hoa bị rụng. Sự thiếu ẩm độ, sự tháp nắng, sử dụng phân bón quá độ cũng làm cho nụ hoa vàng ra và quan lại. Khi hoa đã tàn, ta có thể cắt trục phát hoa đến mất thứ tư (chừa lại 4 mất), các mắt này thường cho ra các chồi bên và có thể ra hoa vào mùa nấng.
Hồ điệp vẫn bị một số loài côn trùng cắn phá. Loài mạc, rệp nhỏ đến nỗi mắt thường không phân biệt được, nếu ta nhìn mặt trên lá màu xanh mướt có lốm đốm màu rỉ sét, sần sùi mặt trên và dưới – nhiều người lầm lẳn cây bị nhiễm nấm hay virut. Sâu và bệnh là 2 lãnh vực khác nhau, nếu lầm lẫn sẽ không trị liệu thích đáng. Với kính lúp có độ mạnh, ta sẽ thấy được những con côn trùng màu hơi đỏ, nhỏ xíu. Ngoài ra một loài rệp đốm và vảy u với kích thước lớn hơn cũng gây ra một tác hại đáng kể. Dùng Serpa với nồng độ nửa muỗng canh cho 4 lít nước, kết quả sẽ chắc chắn.
Tưới nước trà loãng cho lan Hồ điệp hàng ngày, ngoài tác động kích thích vì nó có chất cafein, nó còn có tác dụng để diệt những mầm khuẩn bệnh do chất tanin trong nước trà .

Kỹ thuật trồng lan vũ nữ

1. Giới thiệu chung về cây lan vũ nữ (Oncidium).
Cây lan vũ nữ (Oncidium hoặc là: On-sid-ee-um), hay là Dancing lady là một loài hoa lan có khoảng 700 loài phân bố rất rộng ở bắc bán cầu từ Mexico đến Tây Ấn độ và Nam bán cầu tới tận Balivia, Paraguay. Đa số các loài hoa Oncidium đều có giả hành dẹp hay hình trụ hoa, hoa thường nhỏ nhưng đặc biệt có cánh môi rất lớn, hoa thường có màu vàng và có điểm đốm nâu trên cánh hoa, ngoài ra còn có một số loài hoa mang màu đỏ hoặc màu trắng …, chúng có thể mọc thành chùm và đôi khi có phân nhánh, ngồng bông hoa rất dài nó có thể dài khoảng 80-120cm.
Ở rừng việt nam không tìm thấy loài hoa này các giống đang được nuôi trồng hiện nay ở việt nam đều là giống nhập nội. Một số loài hoa mang hương thơm là: Oncidium cavendishianum, Oncidium cheirophorum, Oncidium incurvum, Oncidium lancenaum, Oncidium ornithorhynchum…vv.
Đặc điểm của cánh hoa này là có thể lưu giữ được khoảng 35-45 ngày, đặc biệt hoa này là có thể nở vào tất cả các mùa trong năm ,cánh hoa có màu vàng tươi trông rất sáng và đẹp. mùa lạnh không nên tưới nhiều dinh dưỡng và nước.
2. Yêu cầu ngoại cảnh của cây lan Oncidium.
Đặc điểm chung của các loài hoa lan là ưa ánh sáng tán xạ và vùng có bóng mát. Nó mọc ở những vùng có khí hậu nhiệt đới (Brazil) hay các vùng cận nhiệt đới, chúng sống bám vào các chỗ gỗ xốp mục trên thân cây trong rừng. Nó cần nhiều ánh sáng khoảng (15.000 – 20.000 lux) và cần rất ít nắng nên có thể trồng hoa lan dưới ánh đèn điện được. Về nhiệt độ thì cây phát triển rất tốt ở nhiệt độ 15-35o c đây là khoảng nhiệt độ trung bình và ấm, nếu giảm nhiệt độ xuống dưới 15oc một vài giờ cây không chết nhưng kéo dài cây sẽ không ra hoa, nếu nhiệt độ tăng quá cao cần tăng độ ẩm và tích cực thông thoáng gió.
Chế độ nước tưới cần cung cấp cho cây là khoảng 2-3 ngày tưới một lần tùy thuộc vào điều kiện thời tiết từng ngày, từng mùa trong năm. Vào mùa đông trời rét cần giảm số lần tưới nước, nước tưới cũng cần phải sạch sẽ tránh nguồn nước ô nhiễm sẽ làm chết cây. Trong quá trình chăm sóc hoa cần bón phân cho hoa với các loại phân bón chủ yếu là: phân 20-20-20 và phân 30-10-10 và có thể phun một số loại phân bón lá hay chất kích thích sinh trưởng để điều khiển ra hoa. Việc nuôi trồng và chăm sóc hoa lan không thể bỏ qua giai đoạn thay chậu. thường thay chậu vào mùa xuân khi cây còn non đã mọc được khoảng một gang tay đây là giai đoạn thay chậu tốt nhất, dùng vỏ cây loại nhỏ cho các giống cây có rễ nhỏ và những giống có rễ lớn dùng vỏ cây loại trung bình, nén chặt vỏ cây vào chậu trồng sao cho cây đứng thẳng, vững giữ độ ẩm cao và ngừng tưới nước đến khi cây ra rễ, một số loài lá cứng, dầy như Oncidium mule ears hay Oncidium amplitum…vv có thể buộc chặt chúng vào các vỏ cây và thân cây, sau một thời gian chúng bám vào thân cây và hút chất dinh dưỡng từ đó.
Đối với loài lan vũ nữ hoa có thể nở vào tất cả các mùa trong năm, chúng ưa bóng mát nên tránh để ngoài trời. Công việc tưới phân và tưới nước phải được tiến hành vào buổi sáng sớm hoặc chiều mát nên tưới nước trước khoảng 15 phút sau đó mới tưới phân để cây hấp thụ tốt. Tưới đúng liều lượng nếu không cây sẽ chết hoặc rung lá. 

Nhiệt độ ẩm độ và tưới nước

 

Oncidium là giống Lan thích nghi được với biên độ sinh thái khá rộng, chúng có thể trồng được ở khắp nơi: các tỉnh phía Nam, phía Bắc và trên vùng cao nguyên. Nhiệt độ thích hợp là từ 20 – 25oC.

Oncidium là cây cần ẩm độ cao, đặc biệt trong thời kỳ tăng vì vậy trong suốt mùa sinh trưởng cây cần được tưới 3lần/ngày vào mùa khô, 2lần/ngày trong mùa mưa. Mùa nghỉ (sau khi trổ hoa) chỉ cần tưới nước cho cây một lần/ngày để duy trì sự sống.

 

 

Ánh sáng - nhu cầu phân bón - giá thể. 

 

Oncidium là loài ưa ánh sáng nhưng không chịu được ánh sáng trực tiếp, để cây ra hoa tốt cần 70% ánh sáng.

Về nhu cầu phân bón, Oncidium là loài Lan đòi hỏi dinh dưỡng cao, có thể dùng phân bón dưới nhiều dạng khác nhau. Phân bò khô vò thành từng viên đặt trên bề mặt giá thể rất hữu hiệu cho việc hấp thu của cây qua quá trình tưới nước hàng ngày. Các loại phân vô cơ thường được dùng có công thức Phân Hiếu Giang Better NPK 16-12-18-11+TE tưới 5 ngày/lần với nồng độ một muỗng cà phê /4lít nước trong suốt mùa sinh trưởng, nếu cây có nụ hoa ta thay phân Hiếu Giang Better NPK 16-12-8-11+TE bằng phân vi lượng kích thích ra hoa (công thức: NPK 10-20-15 và trung vi lượng MgO, CaO, Zn, S, B, NOA..) để đảm bảo cành hoa dài với số lượng hoa nhiều. một tháng trước khi vào mùa nghỉ có thể bón phân Hiếu Giang Better NPK 12-12-17-9+TE để nâng cao sức chịu đựng của cây.

Giá thể của Oncidium tương tự như trồng Dendrobium nhưng không nên trồng chậu lớn, chất trồng có thể là Dớn, Xơ dừa, than nhưng nếu là than thì kích thước phải nhỏ hơn so với trồng Dendrobium.

 

Cách nhân giống 

 

Oncidium có thể nhân giống một cách dễ dàng nhờ cách cấu tạo giả hành kiểu “nâng bụi” nghĩa là giả hành sau mọc cao hơn giả hành trước. có thể nhân giống bằng cách tách mỗi đơn vị 2-3 giả hành, đôi khi với một giả hành đã có chồi mới cây vẫn phát triển bình thường. Điều lưu ý là không nên trồng cây mới vào chậu quá sâu làm trở ngại đến sự phát triển của cây sau này.

 

Sâu bệnh 

 

Oncidium thường mắc 2 bệnh phổ biến là thối đen giả hành và bệnh đốm lá, có thể phòng bệnh này bằng các loại thuốc nấm như Dithane M45, Topsil, Zineb, Cocman, Brdo cop 25wp, Hidro cop 77wp hoặc Coc 85 … nửa tháng một lần, liều lượng một muỗng canh/4lít nước.

Trồng Phong lan trên ban công, sân thượng

Xin mời các bạn hãy xem những hình ảnh những cây Renanthera trồng theo dọc bờ tường, các chậu lan xếp ở ngoài bao lơn hoặc treo tren giàn che nắng mà vẫn cho chủ nhân những bông hoa xinh đẹp.

	;

Chúng ta hãy cùng nhau tìm hiểu căn nguyên, ngọn ngành:

1. Sân thượng, thường được xây bằng bê tông và gạch cát hấp nhiệt rất mạnh cho nên quá nóng vào mùa hè.
2. Vì ở trên cao, nắng nhiều và gió cũng nhiều ngoại trừ bị nhà bên cạnh che bớt ánh sáng và gió.
3. Bao lơn nhiều khi không có ánh nắng trực tiếp nhưng rất nhiều ánh sáng lan vẫn có thể ra hoa.
4. Vì nhiều nắng và gió cho nên độ ẩm trên sân thượng hay bao lơn rất thấp.

Sau khi hiểu rõ thấu đáo, chúng ta sẽ tìm cách khắc phục. Phần lớn lan ưa sống trong một môi trường không quá nóng vào ban ngày 80°F (hay 26.7°C) và quá lạnh vào ban đêm 50°F (hay 10°C), phải có ẩm độ cao từ 60-80% và thoáng gió. Vì vậy chúng ta cần phải tạo ra một vùng tiểu khí hậu thích hợp với lan, tức là chúng ta phải để ý tới một số vấn đề then chốt và tìm cách khắc phục như sau:

NHIỆT ĐỘ

Muốn giảm nhiệt độ chúng ta cần phải che bớt ánh nắng bằng phên che hay lưới ni lông, và tưới nước, nhưng nên nhớ lan ưa ẩm chứ không chịu được tình trạng bị ướt liên miên. Nếu nóng tới 100°F (39°C) mà ẩm độ lên cao tới 80-90% cây vẫn mọc mạnh, ngoại trừ những giống ưa lạnh như Paphiopedilum, Miltonia v.v... không nên trồng trên sân thượng.

Muốn tăng nhiệt độ và độ ẩm hãy quây kín bằng giấy ni lông.

ÁNH SÁNG hay ÁNH NẮNG

Nên nhớ thiếu nắng hay thiếu ánh sáng lan sẽ không ra hoa. Những loài lan cần nhiều nắng như Vanda, Mokara dù có thể trồng ngay ngoài trời cũng nên che bớt nắng cho lá xanh đẹp và khỏi bị cháy. Sau đó là các loại Dendrobium, Aerides, Renanthera. Các loài Cattleya, Phaius, chỉ cần ánh nắng 5-6 giờ có ánh nắng sáng hay chiều là đủ.

ĐỘ ẨM

Thông thường khi mặt trời lên cao nhiệt độ sẽ tăng lên cao và độ ẩm xuống thấp và khi mặt trời lặn, nhiệt độ sẽ hạ xuống và độ ẩm sẽ tăng dần.

Chúng ta hãy tìm cách nâng cao ẩm độ bằng cách:
• Tưới nước chan hoà trên mặt đất.
• Để những chậu đầy nước dưới chỗ để lan.
• Dùng các tấm thảm cũ để dưới đất và tưới nước mỗi ngày.
• Căng những miếng nhựa mỏng hay ni lông trên khung gỗ cao 2-3 phân tạo thành một nơi dự trữ cho nước bốc hơi ẩm lên.
• Gắn những vòi phun sương.

Hình bên cạnh cho chúng ta thấy rằng nếu đầy đủ độ ẩm và nước những cây Vanda, Aerides sẽ mọc rất tốt ở trên sân thượng.

TƯỚI NƯỚC

Tuỳ theo từng vùng và căn cứ vào những điểm sau đây để tưới nước:

• Thời tiết nóng và khô.
• Gió nhiều hay ít.
• Giá thể trồng lan giữ nước hay không.
• Chậu lớn hay nhỏ.

Luôn luôn nhớ rằng lan ưa ẩm chứ không ưa bị ướt liên miên, nếu bị quá ướt át, rễ lan sẽ bị thối và cây sẽ chết.

Phải tôn trong thời gian ngủ nghỉ của cây, nếu không lan sẽ không ra hoa hoặc sẽ chết.

Khắc phục được thiên nhiên và hiểu biết thấu đáo nguyên tắc căn bản trong việc nuôi trồng sẽ đưa tới sự thành công. Chúc các bạn may mắn. 
Hè 2011
BÙI XUÂN ĐÁNG

Trồng hoa phong lan cần chú ý gì?

Hiện nay nghề trồng hoa lan phát triển rất mạnh. Hoa lan Việt Nam có rất nhiều chủng loại, mỗi loại mang một vẻ đẹp khác nhau. Mùi hương quyến rũ cùng với vẻ đẹp kiêu sa của chúng đã làm mê hoặc biết bao người.

Có nhiều loài thích hợp trồng như Dendrobium, Phalaenopsis, Oncidium, Vanda, Cattleya… Đây là những loài ra hoa khỏe, đẹp và bền cây, cho thu hoạch liên tục. Nếu trồng lan để chơi, giải trí nên chọn: Dendrobium, Vũ nữ, Hồ điệp.

1. Thiết kế vườn:

- Nếu trồng để kinh doanh cần thiết kế khung giàn lan làm bằng sắt chắc chắn, đảm bảo bền, chống gió bão. Giàn che ánh sáng dùng lưới màu xám hay xanh đen. Giàn đặt chậu bằng sắt, giàn treo bằng tầm vông hay sắt ống nước. Hàng trồng nên thiết kế vuông góc với hướng đi của ánh nắng.

- Nếu trồng lan để chơi trên lan can, mái hiên, sân thượng cần đặt thêm các chậu cảnh khác như cau, mai chiếu thủy , nguyệt quế … để giảm bớt sự khô nóng do ảnh hưởng của kết cấu bê tông, mái tôn…xung quanh.

2. Chọn giống: Có rất nhiều loài:

- Loài thích hợp cho trồng lan kinh doanh là các giống: MoNaKa, Dendrobium, Phalaenopsis, Oncidium, Vanda, cattleya…là những loài hoa khỏe, đẹp và bền cây, cho ra hoa liên tục. Nên trồng nhiều chủng loại, nhiều màu sắc sẽ dễ tiêu thụ trên thị trường.

- Nếu trồng lan để chơi, giải trí nên trồng Dendrobium, Vũ nữ, Hồ điệp vì đây là những loài dễ chăm sóc và ra hoa.

- Trồng lan có thể nhân giống bằng nuôi cấy mô hay tách mầm, chọn tách mầm từ các chậu lan lớn, mỗi phần để 2-3 nhánh. Dùng dao sắc khử trùng bằng cồn, vết cắt cần gọn, sau cắt bôi vôi vào vết cắt cho nhanh lành sẹo.

3. Chuẩn bị giá thể và chậu: Giá thể để trồng lan có thể dùng than gỗ, xơ dừa, vỏ đậu phộng.

+ Than gỗ nung chặt khúc, kích thước 1 x 2 x 3cm, đem ngâm, rửa sạch, phơi khô.

+ Xơ dừa xé tơi ngâm khoảng 1 tuần cho bớt tamin và mặn, phơi khô. Mụn dừa cần rửa sạch phơi khô. Vỏ dừa chặt khúc 1 x 2 x3cm xử lý nước vôi 5%.

+ Vỏ đậu phộng: Dùng vòi nước phun nhiều lần để lượt bỏ một số tạp chất, giảm nhiệt, chất dầu, sau đó cho vỏ đậu phộng vào chậu bằng nhựa hay khay đất nung, kích cở tùy loại và độ tuổi. Nếu trồng trên luống thì cho vỏ đậu phộng vào luống dày 20cm. Nếu trồng kinh doanh thì dùng giá thể là vỏ đậu phộng thì giá thành rẻ hơn. Ngoài ra vỏ đậu phộng hút nước ít, độ ẩm vừa phải, lan ít bị nấm hơn.

4. Cách trồng:

- Trồng trên luống: Làm luống rộng 80cm, dài tùy khổ đất, cho vỏ đậu phộng vào dày 20cm. Hai đầu luống có thể dùng cột bêtông hay cột sắt để căng dây cáp, mỗi luống cần 3 hàng dây cáp nhỏ trên thanh ngang để định vị cho cây lan. Có thể điều chỉnh độ cao của dây cáp theo sự phát triển của lan.

- Nếu dùng lan cấy mô thì khi lan mô đạt khoảng 4cm cần chuyển ra ngoài. Cây mô rửa sạch để trên miếng lưới hay rổ kê trên chậu nước để giữ mát cho cây con. Giai đoạn trồng chung trên giàn lấy xơ dừa bó xung quanh cây lan cấy mô, dùng dây thun cuốn lại rồi đặt lên giàn. Sau khi trồng trên giàn được 6 -7 tháng thì chuyển sang chậu nhỏ. Khoảng 6 tháng thì chuyển sang chậu lớn. Sau mỗi lần chuyển chậu khoảng 1 tuần mới được bón phân. Thay chậu còn tùy kích cỡ của cây, mức độ thối, hư mục rêu bám…

* Lưu ý: Lan trồng trong chậu lâu ngày ra hoa ít, cần dỡ lan ra khỏi chậu, cắt bớt các rễ già và quá dài, chuyển sang chậu mới, thay giá thể mới, lan sẽ sinh trưởng tốt và ra hoa trở lại.

5. Chăm sóc:

Lan là cây trồng dễ chăm sóc, nếu chúng ta đảm bảo được các điều kiện thuận lợi cho lan phát triển. Các yếu tố quan trọng nhất cho lan là ánh sáng, nước tưới, độ ẩm, chậu hay giá thể và dinh dưỡng.

- Ánh sáng: Lan không chịu ánh sáng mạnh, cần làm giàn lưới che bớt ánh sáng, khi mới trồng nên làm lưới che hai lớp. Ánh sáng khoảng 65 - 70% là tốt nhất. Sau khi trồng xong tưới nước luôn (tưới phun sương) và duy trì 2 lần/ngày. Sau trồng 3 ngày tưới vitamin B1, pha 1cc/lít để kích thích ra rễ. Sau 7 ngày tưới phân NPK 30 – 10 – 10, liều lượng 5 – 10g pha vào bình 8 lít để phun. Khi cây nảy chồi mới, cây ra rễ nhiều ta tăng lượng phân bón.

- Phân bón: Lan rất cần phân bón nhưng không chịu được nồng độ dinh dưỡng cao, vì vậy bón phân cho lan phải thực hiện thường xuyên và tốt nhất là bằng cách phun qua lá. Phân bón cho lan phải chứa đầy đủ các chất dinh dưỡng đa, trung và vi lượng với thành phần và tỷ lệ phù hợp với từng thời kỳ sinh trưởng và phát triển của cây. Nguyên tắc chung là lan trong thời kỳ sinh trưởng thân lá mạnh cần đạm cao, lân và kali thấp, trước khi ra hoa cần lân và kali cao, đạm thấp trong khi lan nở hoa cần kali cao, lân và đạm thấp hơn. Phân bón thích hợp cho các thời kỳ này là Đầu Trâu 501, 701 và 901, đây là loại phân có đầy đủ và cân đối đa, trung, vi lượng và các chất điều hòa sinh trưởng. Nồng độ và liều lượng phun tùy thuộc tuổi và thời kỳ phát triển.

- Tưới nước: Lan rất cần nước cho quá trình sinh trưởng phát triển. Nếu thiếu nước cây sẽ khô héo, giả hành teo lại, lá rụng nhưng không chết. Thừa nước, cây dễ bị thối đọt nhất là với các giống lan có lá đứng mọc sít nhau. Quá nhiều nước rễ có rong rêu và nấm bệnh phát triển mạnh. Nước tưới cho lan không quá mặn, phèn và clor dưới ngưỡng cho phép, pH 5,6. Chỉ tưới nước đủ ẩm, nên tưới vào sáng sớm hay chiều mát, tránh tưới buổi trưa khi trời đang nắng nóng. Sau những trận mưa bất thường, nhất là mưa đầu mùa cần tưới lại ngay để rửa bớt các chất cặn đọng lại trên thân lá.

- Phòng trừ sâu bệnh: Lan là cây cũng dễ bị sâu bệnh, nhất là trong điều kiện chăm sóc kém, điều kiện môi trường không thuận lợi. Tùy theo từng loại sâu bệnh mà dùng các loại thuốc thích hợp. Liều lượng và nồng độ phun cần theo đúng hướng dẫn trên bao bì sản phẩm. Nếu lan bị các loại sâu hại thân lá có thể dùng các thuốc chứa hoạt chất Fenitrothion, Trichlorfon như Ofatox 400EC, hoạt chất Cartap như Patox 95SP hay Captafon, Captan hoặc Actara 25WG. Lan bị rệp sáp, rệp trắng, rầy mềm dùng Supracid 40ED/ND, Suprathion 40EC, Bitox 40EC hay Ofatox 400EC. Lan bị nấm, vi khuẩn hay virus gây nên tình trạng cháy lá từng đám, vết cháy lan tròn dần, bệnh thối rễ dùng Zinep, Starner 20 WP hay Benomyl.

6. Thu hoạch và bảo quản hoa:

Hoa cắt cành ngâm trong dung dịch khoảng 15phút giúp hoa lâu héo, sau đó bọc lại bằng giấy báo.

Theo Trung tâm khuyến nông Quốc Gia